Vrouwengeschiedenis per week

Week 45
1 november 2004 - 7 november 2004

Fata Morgana



vrouwen in het oriëntalisme

Voor informatie over de wereld om hen heen waren Europeanen eeuwenlang afhankelijk van de informatie die reizigers uit verre oorden mee terugbrachten. Reisverhalen van pelgrims en handelsreizigers waren veel geraadpleegde bronnen voor informatie. Uit die verhalen ontstond een (vaak) vertekend beeld van de echte buitenwereld.
Zo'n vertekend beeld bestond ook van de Arabische wereld. In de Middeleeuwen was het Nabije Oosten gevaarlijk en zondig (het viel immers buiten de christelijke beschaving). In de negentiende eeuw ontstond een veel positiever en romantischer beeld. Vooral schilderijen en literatuur over het mysterieuze en sprookjesachtige Oosten hadden een grote invloed op Europa. Over deze invloed, die het Oriëntalisme wordt genoemd, is in het Noordbrabants Museum de tentoonstelling Fata Morgana te zien (zie de link onderaan de tekst).
De rol van vrouwen in het Oriëntalisme is bijzonder, hoewel nog niet veel onderzocht. Op veel Oriëntalistische schilderijen zijn Oosterse vrouwen wulpse dames of slavinnen (met een mooi woord odalisque genoemd), die de hele dag luierend in de Harem vertoeven. Maar deze vrouwen hadden ook macht, met hun schoonheid, mysterieuze aantrekkingskracht en verleidingskunsten zouden ze elke man de baas kunnen zijn (denk bijvoorbeeld aan Mata Hari en Fatale Vrouwen). Aan de andere kant heeft het Oriëntalisme ook altijd het beeld van de wrede arabier in stand gehouden: de medogenloze, slavenhoudende en dictatoriale man die met harde hand zijn land bestuurt.
Dit beeld stak deze week weer even de kop op toen in Amsterdam de volkomen zinloze moord op Theo van Gogh plaatvond.


Meer lezen:
Meer over de tentoonstelling Fata Morgana in het Noordbrabants Museum
Meer over Mata Hari in onze dossiers
Meer over fatale vrouwen
Meer over Edward Saïd die een boek over Oriëntalisme in de verhouding tussen Oost en West schreef
Site met veel voorbeelden van Oriëntalistische schilderkunst

Terug naar jaaroverzicht

Meer blogs over vrouwengeschiedenis

: Gesponsorde links