Vrouwengeschiedenis per week

Week 41
8 oktober - 14 oktober 2007

Magdalena Moons: legendarisch etentje redt Leiden

Magdalena Moons

Afgelopen week werd bekend dat historica Els Kloek met behulp van moderne technieken een spectaculaire vondst deed die nieuw licht werpt op het Leidens Ontzet (1574).
Hoofdpersoon in deze geschiedenis is Magdalena Moons. Zij woonde volgens de overlevering in Den Haag op het moment dat de Spanjaarden de stad Leiden belegerden. Francisco Valdez, de Spaanse bevelhebber die vanuit Den Haag leiding gaf aan het beleg, raakte verliefd op haar. Toen in de nazomer van 1574 de stad helemaal was uitgehongerd en het einde voor Leiden nabij leek omdat de wind voor de watergeuzen verkeerd stond, speelde Magdalena Moons haar troef uit. Tijdens een etentje haalde zij Valdez over om de aanval op de uitgehongerde stad uit te stellen. In ruil daarvoor beloofde zij met hem te trouwen. Valdez liet zich overhalen. Dat had hij beter niet kunnen doen, want juist toen kwam er een storm opzetten. Op 3 oktober sloegen zijn manschappen op de vlucht voor het wassende water en kon de geuzenvloot ongehinderd de stad binnenvaren en de stad 'bevrijden'.
Volgens veel historici was dit verhaal een mythe omdat er geen enkel bewijs was van het beloofde huwelijk. Historica Els Kloek van het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis heeft nu aangetoond dat Magdalena Moons wel degelijk getrouwd was met belegeraar Francisco Valdez. Het bewijs werd gevonden in de huwelijkse voorwaarden van Magdalena Moons en Willem de Bye van 23 oktober 1597 (voor het tweede huwelijk van Magdalena). Daarin bleek de tekst achter de naam van de bruid grondig onleesbaar te zijn gemaakt.
Met behulp van de Hyperspectral Imager in het Nationaal Archief en digitale bewerking in Photoshop bleek het mogelijk de doorgehaalde tekst te reconstrueren. De Hyperspectral Imager maakt bij verschillende golflengtes opnames van de tekst, zodat verschillende lagen inkt van elkaar onderscheiden kunnen worden. Er stond: 'wede wijlen don F[ra]nc[i]sco de Baldees' waarmee vaststaat dat Magdalena Moons zich in 1597 weduwe van Francisco Valdez noemde. In 1610 vonden zij en haar nieuwe echtgenoot, die een hoge functie bekleedde in het Staatse leger, het niet langer opportuun om aan dat huwelijk met deze Spaanse militair herinnerd te worden, vandaar de doorhaling.

Beeld: Rijksmuseum, tekst: DVN

Meer over het Leidens Ontzet
De biografie van Magdalena Moons in het Vrouwenlexicon
Historicus Robert Fruin kwam tot de conclusie dat er geen bewijs van een huwelijk was
Gedicht van Bilderdijk over Moons, Leydens behoederesse

Naar jaaroverzicht    Naar de index

Meer blogs over vrouwengeschiedenis

: Gesponsorde links