Vrouwengeschiedenis per week

Week 42
12 oktober 2009 - 18 oktober 2009

Katherina van Kleef

Katharina van Kleef


Deze week is in Nijmegen een tentoonstelling geopend waarop één van de belangrijkste Middeleeuwse boeken te zien is: het getijdenboek van Katherina van Kleef.

Katherina was Hertogin van Gelre en leefde van 1417 tot 1476. Ze was een rijke en machtige vrouw, en ze was ook een gelovige vrouw. Door haar rijkdom was ze in staat een eigen getijdenboek te laten maken. Een boek vol gebeden. De kunstenaar die het boek heeft gemaakt is onbekend maar wordt 'De Meester van Katherina van Kleef' genoemd.
De afbeeldingen die deze meester bij de gebeden maakte vormen een spiegel van de laat-middeleeuwse wereld. Kleding, beroepen, eten en het beeld dat men had van de hel: het is allemaal terug te vinden in de marges van dit getijdenboek.

Katherina was de dochter van Adolf van Kleef en Maria van Bourgondië. Ze trouwde in 1430, 13 jaar oud, met Arnold van Egmont (1423-1473) die Hertog van Gelre was. Het paar kreeg vier kinderen. Een van deze kinderen, haar zoon Adolf, ambieerde de positie van zijn vader. Katherina hielp hem aan de macht door haar man gevangen te laten nemen.

De hertogen van Gelre woonden niet op een vaste plek maar trokken rond van kasteel naar kasteel. Ze hadden onder andere kastelen in Grave, Rozendaal bij Velp, een kasteel bij Lobith en de Valkhofburcht in Nijmegen.
Van deze reizende hofhouding zijn onlangs de 'keuken- en reisboeken' van Katherina van Kleef nader onderzocht. Daarin bleken de bestellingen voor de keuken nog aanwezig te zijn. Hierdoor weten we nu wat en hoeveel men ruim vijf eeuwen geleden at: hoeveel vlees en vis, hoeveel balen stro er nodig waren voor de paarden en welke geneeskrachtige kruiden Katherina gebruikte. In deze boeken is ook een heel speciale bestelling teruggevonden: een kooitje voor de aap die Katherina op de Valkhofburcht had.
De 'keukenboeken' zijn ook te zien in Nijmegen op de aparte expositie Met Katherina aan tafel.

Meer weten?
De site bij de tentoonstelling 'De wereld van Katherina. Devotie, demonen en dagelijks leven in de 15e eeuw' vertelt meer over Katherina
'Met Katherina aan tafel' gaat over de culinaire kant van het hofleven
'Met Katherina op reis' laat de reizen van Katherina en haar man zien
Radio-uitzending waarin conservator Ruud Priem uitleg geeft over de tentoonstelling
Meer over de Hertogen van Gelre op Berts geschiedenissite
Een engelstalig getijdenboek is in zijn geheel online te vinden
Wikipedia artikel over het getijdenboek van Katherina (engels)

Bij de tentoonstellingen verschenen ook twee boeken:
Getijdenboek
De hand van de Meester
Het Getijdenboek
van Katherina van Kleef


Reis en aan tafel met
Op reis en aan tafel met
Katherina van Kleef

Naar jaaroverzicht    Naar de index

Meer blogs over vrouwengeschiedenis

: Gesponsorde links